De septemberdip voorkomen: wat werkgevers nú kunnen doen

Het ziekteverzuim in Nederland daalde in juli licht ten opzichte van juni, maar bleef met 4,7% historisch hoog, het hoogste niveau voor de maand juli in jaren. Dat melden arbodiensten ArboNed en HumanCapitalCare op basis van cijfers van juli 2026. Vooral stressgerelateerd verzuim speelt daarbij een grote rol.

Augustus is traditioneel de rustigste verzuimmaand, simpelweg omdat veel mensen dan op vakantie zijn. ArboNed waarschuwt alvast voor wat daarna komt: in september stijgt het verzuim doorgaans weer, deels door een administratief effect, maar ook door een toename van stressgerelateerde uitval. Ze noemen dit de post-vakantiedip: de periode waarin werk, privéverplichtingen en dagelijkse routines tegelijk weer op gang komen, en mensen moeten wennen aan het ritme van alledag.

Het goede nieuws: de arbodiensten zeggen zelf dat de zomerperiode hét moment is voor werkgevers om hier iets aan te doen, door verwachtingen helder te maken en mensen ruimte te geven om het werkritme weer op te pakken. Dat is dus geen kwestie van afwachten en hopen dat het meevalt, maar van gericht handelen, vóórdat de eerste medewerker met knallende koppijn op maandagochtend in de mail zit.

Waarom die dip zo voorspelbaar is

De post-vakantiedip voelt voor veel mensen persoonlijk, alsof ze zelf even niet in staat zijn om “gewoon weer aan de slag te gaan”. Maar het patroon is opvallend consistent, jaar in jaar uit, en dat zegt iets belangrijks: dit is geen individueel falen, dit is een voorspelbaar, structureel moment.

Er gebeurt namelijk best veel tegelijk in die eerste weken na een vakantie:

• Een volle mailbox en achterstallige taken die zich in de vakantieweken hebben opgestapeld
• De overgang van vakantieritme naar werkritme, inclusief vroeger opstaan, schoolroutines die weer beginnen, en minder flexibiliteit in de dag
• Verwachtingen die niet expliciet zijn uitgesproken: iedereen gaat er stilzwijgend van uit dat een medewerker na de vakantie “weer gewoon meedraait”, zonder dat iemand benoemt wat dat concreet betekent voor die eerste week
• Het contrast tussen rust en werkdruk, dat naarmate een vakantie beter was, soms juist groter aanvoelt

Precies dat laatste punt is waar werkgevers en leidinggevenden wél invloed op hebben. De vakantie zelf kun je niet beïnvloeden, de terugkeer wel.

Wat je als werkgever concreet kunt doen

1. Maak vóór de vakantie al afspraken over de terugkeer

Wacht niet tot iemand weer op kantoor staat om te bedenken hoe de eerste week eruitziet. Bespreek dit al vóór het vertrek: wat ligt er klaar bij terugkomst, wie neemt tijdens de vakantie waar, en wat kan echt wachten tot de medewerker terug is? Een heldere overdracht voorkomt dat de eerste werkdag meteen een inhaalslag wordt in plaats van een rustige herstart.

2. Plan geen zware momenten in de eerste dagen na terugkeer

Een belangrijke deadline, een lastig beoordelingsgesprek of de aftrap van een nieuw project, plan dit bewust niet op de eerste of tweede werkdag na iemands vakantie. Geef mensen letterlijk de ruimte om eerst weer “in te checken” voordat ze vol aan de bak moeten.

3. Spreek uit wat je wél en niet verwacht

Onduidelijkheid is een van de grootste stressbronnen bij een herstart. Maak expliciet, niet impliciet, wat je van iemand verwacht in de eerste week: moet de mailbox helemaal zijn weggewerkt, of is scannen op urgentie genoeg? Hoeft iemand dag één alweer volledig up-to-speed te zijn, of mag dat groeien? Een paar zinnen hierover, vooraf, schelen een medewerker een hoop giswerk en onnodige druk.

4. Normaliseer een geleidelijke opbouw, ook voor jezelf als leidinggevende

Niemand hoeft op de eerste dag terug meteen op 100% te draaien. Bespreek dit openlijk in je team, bijvoorbeeld: “De eerste twee dagen zijn voor bijpraten en orde op zaken stellen, vanaf woensdag draaien we weer volledig mee.” Dat geeft iedereen, inclusief jijzelf, een concreet en realistisch ijkpunt in plaats van een vaag “het komt wel goed”.

5. Zorg dat de mailbox geen obstakel wordt

Een dichtgeslibde inbox is voor veel mensen letterlijk de eerste hindernis van de terugkeer, en voelt vaak zwaarder dan het werk zelf. Overweeg als team afspraken te maken over een gezamenlijke “opschoonstrategie”: oude nieuwsbrieven direct weg, cc’tjes archiveren, en pas daarna serieus door de rest heen. Zo hoeft niemand in hun eentje door honderden ongelezen berichten te ploegen op de eerste ochtend.

6. Herken de signalen, ook bij mensen die “gewoon weer aan het werk zijn”

Stressgerelateerd verzuim ontstaat zelden van de ene op de andere dag. Iemand die de eerste weken na de vakantie merkbaar gejaagd, prikkelbaar of stiller is dan normaal, geeft vaak al een signaal af vóórdat er daadwerkelijk uitval volgt. Als leidinggevende is dit hét moment om even door te vragen, niet pas wanneer iemand zich ziekmeldt.

7. Maak de post-vakantiedip bespreekbaar in het team

Soms is het simpelweg erkennen van het fenomeen al waardevol. Een korte opmerking in een teamoverleg, “de eerste week terug is voor iedereen wennen, dus wees niet te streng voor jezelf”, normaliseert iets waar mensen zich anders in stilte schuldig over voelen.

Waarom dit meer is dan een goedbedoelde tip

De verzuimcijfers laten zien dat dit geen incident is, maar een terugkerend, voorspelbaar patroon. Dat betekent dat het ook systematisch aan te pakken is, niet met een eenmalige actie, maar met een aanpak die ieder jaar weer terugkomt rond deze periode. Organisaties die hier bewust op inspelen, zien niet alleen minder uitval in september, ze bouwen ook aan een cultuur waarin werkdruk bespreekbaar is vóórdat het een probleem wordt, in plaats van erna.

Hulp nodig bij een goede start na de zomer?

Wil je met je team of organisatie concreet aan de slag met een gezonde herstart na de vakantieperiode, zonder dat het bij goede bedoelingen blijft? Neem gerust contact met me op voor een vrijblijvend adviesgesprek. Dan kijk ik met je mee naar wat er in jullie situatie speelt, en doe ik suggesties die aansluiten bij hoe jullie team daadwerkelijk werkt. Een voorstel voor een training kan ook; dat is geen standaardverhaal, maar maatwerk dat past bij jullie mensen en jullie werkdruk.

De verzuimcijfers laten zien dat dit geen incident is, maar een terugkerend, voorspelbaar patroon. Dat betekent dat het ook systematisch aan te pakken is, niet met een eenmalige actie, maar met een aanpak die ieder jaar weer terugkomt rond deze periode. Organisaties die hier bewust op inspelen, zien niet alleen minder uitval in september, ze bouwen ook aan een cultuur waarin werkdruk bespreekbaar is vóórdat het een probleem wordt, in plaats van erna.

—

Wil je dat je team een stapje terug doet uit de waan van de dag en aandacht geeft aan de manier waarop ze het werk organiseren? Dan is een workshop of training Met Meer Plezier Productief een slimme keuze.

Gaat het om persoonlijke aandacht voor de uitdagingen van een specifieke medewerker? Dan is een coachingstraject Met Meer Plezier Productief misschien een goede keuze. Daarover vind je hier meer informatie, maar hij of zij kan zich ook vrijblijvend en kosteloos eerst aanmelden voor een Valkuilcheckgesprek.