• Spring naar de hoofdnavigatie
  • Door naar de hoofd inhoud
  • Spring naar de voettekst

New Broom

Door slimmer werken met meer plezier productief

  • Home
  • Coaching
  • Trainingen
    • Met Meer Plezier Productief
    • Grip op Werkdruk, Energie en Stress
    • Kort en Krachtig Vergaderen
    • Baas in Eigen Inbox
    • Nee is ook een antwoord
    • Overleven in de kantoortuin
    • Inspiratiesessie Infodetox
    • Online training Stoppen met Uitstellen
    • Online training Inbox Hero
  • Gratis
    • Valkuilcheckgesprek
    • Zelftest werkstijlen
    • Zelftest uitsteltype
    • Nieuwsbrief
    • Kom Op Jongens [podcast]
  • Blogs
  • Over New Broom
    • Ik ben Karen Visser
    • Waarom New Broom?
    • Klanten
    • Klantervaringen
    • Waar je me vindt
    • Boeken door Karen Visser
  • Contact

27 oktober 2026 by [post_author_posts_link_outside_loop] Reageer

Je hoofd is geen archiefkast: wat het Zeigarnik-effect je leert over slimmer werken

Je zit in het overleg over de nieuwe planning. Iemand presenteert cijfers, en jij knikt mee. Maar ondertussen schiet het door je hoofd: die mail aan de leverancier. Had ik die nou verstuurd? En Marieke wachtte nog op een reactie over het budget. O ja, en de tandarts moet nog gebeld worden. Aan het eind van het overleg weet je niet meer precies wat er is besloten; wel weet je dat er nog zeven dingen op je liggen te wachten.

In deze blog

  • De ober die alles onthield, tot de rekening betaald was
  • Wat de wetenschap er nu van zegt
  • Je hoofd is te waardevol om als geheugen te gebruiken
  • Van open lussen naar een rustig hoofd: zo vertaal je het naar je werk
  • Wat kun je morgen doen?

Herkenbaar? Dan ben je in goed gezelschap. In bijna elke training die ik geef, vertellen deelnemers me dat hun hoofd nooit stil is. Niet omdat ze chaotisch zijn, maar juist omdat ze verantwoordelijk zijn… Ze willen niets vergeten, dus houden ze alles vast. In hun hoofd.

Daar heeft de psychologie een naam voor: het Zeigarnik-effect. En als je begrijpt hoe dat werkt, snap je ook waarom harder je best doen om alles te onthouden je niet verder helpt. Integendeel.

De ober die alles onthield, tot de rekening betaald was

Het verhaal begint, zo gaat de overlevering, in een restaurant in Berlijn in de jaren twintig. De psycholoog Kurt Lewin zat daar met een groep studenten. Hun ober noteerde niets, maar wist feilloos wie wat besteld had. Tot de rekening betaald was. Toen ze kort daarna nog iets vroegen, wist hij het niet meer. De bestelling was af, dus zijn hoofd had haar losgelaten.

Een van die studenten was Bluma Zeigarnik, een jonge psycholoog uit Litouwen die in Berlijn studeerde. Zij besloot dit te onderzoeken. Onder begeleiding van Lewin liet ze proefpersonen een reeks kleine opdrachtjes doen, zoals een puzzel, een rekensom of een figuurtje kleien. Sommige mochten ze afmaken, bij andere werden ze halverwege onderbroken. Achteraf vroeg ze: welke opdrachten weet je nog?

De uitkomst: de onderbroken taken bleven bijna twee keer zo vaak hangen als de afgeronde. Zeigarnik publiceerde haar bevindingen in 1927 in het Duitse vakblad Psychologische Forschung. Haar verklaring sloot aan bij de ideeën van Lewin: zodra je aan iets begint, ontstaat er een soort innerlijke spanning. Die spanning houdt de taak actief in je geheugen, en zakt pas weg als de taak klaar is.

Naar haar is het effect vernoemd: het Zeigarnik-effect. Onafgemaakte zaken blijven aan je trekken, afgeronde zaken laat je los.

Wat de wetenschap er nu van zegt

Ik wil hier eerlijk zijn, want je komt het Zeigarnik-effect overal tegen, vaak in een te simpele versie. In 2025 verscheen de eerste grote meta-analyse naar het effect. Onderzoekers Romain Ghibellini en Beat Meier van de Universiteit van Bern legden bijna honderd jaar onderzoek naast elkaar. Hun conclusie: het geheugenvoordeel dat Zeigarnik vond, is lastig te herhalen. Je onthoudt onderbroken taken dus niet altijd beter.

Wat wel overeind bleef, is iets wat daar nauw mee samenhangt. Mensen hebben een duidelijke neiging om terug te keren naar een onderbroken taak. Een collega van Zeigarnik, Maria Ovsiankina, had dat al in dezelfde tijd onderzocht. Onafgemaakte zaken blijven dus aan je trekken, ook als je ze niet per se beter onthoudt.

En dat trekken is precies waar het in je werk om draait. Psychologen E.J. Masicampo en Roy Baumeister onderzochten in 2011 wat onafgemaakte doelen met je doen. Proefpersonen met een openstaand doel kregen tijdens een andere taak steeds ongewenste gedachten over dat doel. Ze lazen minder geconcentreerd en presteerden slechter op een puzzeltaak die er niets mee te maken had.

Maar nu komt het goede nieuws. Zodra die mensen een concreet plan maakten voor hun openstaande doel, verdwenen die effecten. Ze hoefden de taak niet af te maken. Het was genoeg om vast te leggen wat ze gingen doen, en wanneer. Hun hoofd kon het daarna loslaten.

Je hoofd is te waardevol om als geheugen te gebruiken

Ik zeg het in elke training, en ik blijf het zeggen: je hoofd is waardevoller als je het vrij hebt om na te denken, dan wanneer je het gebruikt om dingen te onthouden.

Denk aan wat je organisatie eigenlijk van je vraagt. Analyseren, adviseren, problemen oplossen, een lastig gesprek goed voeren, een creatief idee uitwerken. Dat is denkwerk. En voor denkwerk heb je ruimte in je hoofd nodig. Elke open lus die je vasthoudt, neemt een stukje van die ruimte in. Eén lus merk je niet. Twintig wel. Dan ben je moe aan het eind van de dag, zonder dat je precies kunt zeggen waarvan.

De oplossing is niet om beter je best te doen met onthouden. De oplossing is een extern geheugen: een plek buiten je hoofd waar je alles vastlegt wat je nog moet doen, opvolgen of beslissen. Dat kan een notitieboek zijn, de takenlijst in Outlook, een app als Microsoft To Do of Todoist, of een whiteboard naast je bureau.

Welk middel je kiest, maakt minder uit dan je denkt. Wat wel uitmaakt: of je erop vertrouwt. Je hoofd laat een taak pas los als het zeker weet dat die ergens veilig staat, en dat je er op het juiste moment weer langskomt. Een lijstje dat je nooit bekijkt, werkt dus niet. Je hoofd heeft dat namelijk ook door, en blijft voor de zekerheid toch alles vasthouden.

En daar zit meteen het maatwerk. Wat voor jouw collega een prettig systeem is, kan voor jou een keurslijf zijn. De een wil alles digitaal en doorzoekbaar, de ander moet het met de hand opschrijven om het echt los te laten. De een werkt graag met één lange lijst, de ander raakt daarvan juist in paniek en heeft overzicht per project nodig. Er is geen juiste manier. Er is alleen een manier die bij jou past.

Van open lussen naar een rustig hoofd: zo vertaal je het naar je werk

Wat betekent dit nu concreet voor hoe je je werk organiseert? Hieronder deel ik wat ik deelnemers en klanten zie doen. Zie het niet als een stappenplan, maar als een menukaart. Kies wat past bij jouw werk en jouw manier van denken.

Kies één vaste plek, of in elk geval zo weinig mogelijk. Veel mensen hebben wel een extern geheugen, maar verspreid over tien plekken. Een post-it op het scherm, een gemarkeerde mail, een notitie in je telefoon, een aantekening in je vergaderblok. Dan moet je hoofd alsnog onthouden wáár alles staat. Dat is precies de open lus die je wilde sluiten. Hoe minder plekken, hoe meer rust.

Maak je hoofd geregeld bewust leeg. Pak een vel papier of open een lege notitie, en schrijf alles op wat er door je hoofd zweeft. Groot en klein door elkaar: het rapport, het verjaardagscadeau, de vraag die je nog aan je leidinggevende wilt stellen. Pas daarna ga je sorteren. Veel deelnemers zijn verrast hoeveel er loskomt, en hoe rustig het daarna voelt.

Schrijf niet alleen de taak op, maar ook de eerstvolgende stap. “Projectplan” is geen taak, dat is een berg. Je hoofd blijft eraan trekken, omdat het niet weet waar het moet beginnen. “De drie doelen uit het kick-off-verslag overnemen in het projectplan” is wel een stap. Dit is precies wat Masicampo en Baumeister vonden: een concreet plan geeft je hoofd toestemming om los te laten.

Koppel er een moment aan. Een taak zonder moment blijft zweven. Zet hem in je agenda, of geef hem een datum op je lijst. Je hoeft hem niet nu te doen. Je hoeft alleen te weten wanneer je er wel naar kijkt.

Laat een parkeernotitie achter als je onderbroken wordt. Een collega met een vraag, een telefoontje, een vergadering die begint: onderbrekingen horen bij kenniswerk. Neem dertig seconden om op te schrijven waar je was en wat je volgende stap zou zijn. Die notitie sluit de lus voorlopig, en zorgt dat je later sneller weer in je werk zit.

Gebruik die trek juist in je voordeel. Omdat onafgemaakte taken je terugtrekken, kun je daar slim mee spelen. Merk je dat je een grote klus uitstelt? Begin dan met vijf minuten, zonder de verplichting om door te gaan. Vaak blijkt de drempel daarna een stuk lager. En stop je aan het eind van de dag halverwege iets? Schrijf de volgende stap op, dan heb je morgen een makkelijke start.

Sluit je werkdag bewust af. Neem aan het einde van de dag tien minuten om je losse eindjes te verzamelen. Wat is blijven liggen, wat moet morgen als eerste? Zet het in je systeem. Dan neem je die open lussen niet mee naar huis, en heb je je hoofd ’s avonds vrij voor iets anders.

Kijk wekelijks over je hele lijst heen. Een extern geheugen werkt alleen als je het onderhoudt. Een kwartier per week is vaak genoeg om te schrappen wat niet meer hoeft, te plannen wat eraan komt en te checken of er niets tussen wal en schip is geraakt. Dat onderhoud zorgt voor het vertrouwen waardoor je hoofd echt kan loslaten.

Vergeet de open lussen die je bij anderen achterlaat niet. “Ik kom er nog op terug”, zeg je bij het koffieapparaat. Daarmee open je ook een lus in het hoofd van je collega. In teams die ik train, zie ik hoeveel onrust dit soort losse afspraken geeft. Leg ze vast, in het teamoverleg, een gedeelde takenlijst of een korte mail. Dan hoeft niemand ze meer te onthouden.

Wat kun je morgen doen?

Je hoeft niet in één keer een heel nieuw systeem op te tuigen. Kies één ding en probeer het een week:

  • Neem morgenochtend tien minuten om alles wat door je hoofd zweeft op te schrijven. Kijk daarna bij elk punt: wat is de eerstvolgende stap, en wanneer pak ik die op?
  • Tel hoeveel plekken je nu gebruikt om dingen te onthouden: post-its, mails, apps, notitieblokken. Kies er één om de rest naartoe te verhuizen.
  • Sluit morgen je werkdag af met vijf minuten: wat ligt er nog open, en waar heb je dat vastgelegd?

Let daarna eens op hoe je hoofd voelt tijdens je volgende overleg. Grote kans dat je beter hoort wat er besproken wordt.

Benieuwd welk taaksysteem bij jouw manier van werken past? Doe dan de gratis zelftest werkstijlen.

Speelt dit in je hele team? In de teamtraining Met Meer Plezier Productief kijken we samen hoe ieder een systeem vindt dat bij hem of haar past, en hoe je als team losse afspraken voorkomt. Wil je vooral grip op de druk die al die open lussen geven, kijk dan eens naar Grip op Werkdruk, Energie en Stress.

Ga je liever gericht aan de slag in een 1-op-1 traject? Meer daarover lees je hier.

Categorie: focus en aandacht, hoofd leegmaken, productiviteit

Lees Interacties

Geef een reactie Reactie annuleren

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Footer

Contactgegevens

Schaarweide 1
2811 JM Reeuwijk
0652645283

Volg New Broom op

Colofon

Disclaimer
Privacyverklaring
Algemene voorwaarden (pdf)

© 2026 New Broom | Realisatie Zin In Webdesign